- Monopoli to miasto wyjątkowe i to w dosłownym tego słowa znaczeniu, gdyż nazwa miasta wywodzi się od greckich słów „monos” – wyjątkowy i „polis” – miasto
- Stare miasto w Monopoli to położona przy morzu tradycyjna biała starówka, z plątaniną wąskich uliczek, placów i zaułków
- W sercu Centro storico uwagę zwraca plac Piazza Palmieri, przy którym znajduje się zabytkowy Palazzo Palmieri oraz dwa kościoły (kościół św. Teresy oraz kościół św. Piotra)
- Wewnątrz starówki ukryty jest romantyczny port rybacki Porto Vecchio z charakterystycznymi niebieskimi łodziami „gozzi” (łodzie do połowu ryb i ośmiornic w strefie przybrzeżnej)
- Ów port otoczony jest zabytkowymi kamienicami, a prowadzi do niego historyczna brama Porta dell’antico Porto. W sąsiedztwie przystani znajduje się kolejny ważny plac miejski Piazza Giuseppe Garibaldi
- Wejścia do portu bronił zbudowany na niewielkim cyplu zamek Karola V (Castello Carlo V) z XVI wieku. Na końcu tegoż cypla stoi latarnia morska Faro Rosso
- Od zachodniej strony starówkę oplata ulica Lungomare Santa Maria, będąca promenadą biegnącą szczytem murów miejskich. Spacerując deptakiem z jednej strony podziwiamy zabudowę starego miasta, z drugiej bezkresny Adriatyk
- U podnóża murów obronnych ulokowana jest mała plaża Cala Porta Vecchia
- Najważniejszym obiektem sakralnym w mieście jest Katedra Maria Santissima della Madia (Basilica Cattedrale di Maria Santissima della Madia), z budową której wiąże się ciekawa legenda
- Budowę świątyni rozpoczęto w 1107 roku, jednak wkrótce prace wstrzymano, gdyż na budowie zabrakło belek do budowy dachu. Dziesięć lat później w nocy 16 grudnia 1117 roku wydarzył się cud i do portu w Monopoli fale wepchnęły tratwę z ikoną Madonny zbudowaną z 31 belek drewna. Uznano to za dar i drewno wykorzystano do ukończenia budowy kościoła
- Ikona Madonny della Madia została umieszczona w świątyni, a „Madonna z tratwy” stała się patronką Monopoli
- Średniowieczny kościół jednak nie przetrwał. W XVIII wieku świątynie rozebrano i na jej miejsce wybudowano barokową katedrę, którą można podziwiać współcześnie. Z czasem obok katedry zbudowano 33-metrowy mur, na fasadzie którego umieszczono 10 posągów ze zburzonego kościoła
