Jassy - W 2 minuty

Jassy leżą na terenie historycznej krainy Mołdawii. Przyjmuje się, że miasto jest usytuowane na siedmiu wzgórzach (nawiązanie do leżącego na siedmiu wzgórzach Rzymu), choć faktycznie tych wzgórz jest dużo więcej

Wpływ na rozwój miasta miało korzystne położenie na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych biegnących z Rosji, przez Europę Wschodnią, aż do Konstantynopola

Takie położenie było także przekleństwem miasta. Szybko bogacące się Jassy były częstym celem ataków państw ościennych. I tak na przestrzeni wieków miasto zostało splądrowane i spalone przez Tatarów, Turków, Kozaków, Rosjan czy… Polaków (wojska Jana III Sobieskiego)

W swych dziejach Jassy dwukrotnie pełniły funkcje stolicy. Najpierw w latach 1565 – 1862 były stolicą Hospodarstwa Mołdawskiego (do momentu zjednoczenia Księstwa Mołdawskiego i Wołoszczyzny), natomiast w latach 1916 – 1918 były stolicą Królestwa Rumunii (w tym czasie Bukareszt był pod okupacja niemiecką, więc rząd, król i urzędy centralne przeniesiono do Jassów)

Odradzające się państwo rumuńskie w dużym stopniu było pod protektoratem tureckim. Turcy bojąc się, że Rumunia może zbyt szybko rosnąć w siłę zakazali otaczać miasta murami obronnymi i budować w nich kamiennych zamków. Jednak Rumunii znaleźli na to sposób i zaczęli umacniać swoje budowle sakralne. Do dziś w Jassach przetrwało wiele ufortyfikowanych klasztorów z wieżami obronnymi i otoczonych kamiennymi murami m.in Monastery Galata i Golia, czy Klasztor Frumoasa

Uwagę zwraca różnorodna zabudowa miasta. W centrum obok średniowiecznych kościołów, stoją stylowe XIX-wieczne kamieniczki oraz komunistyczne hotele i blokowiska. Także na obrzeżach warowne monastery przeplatają się z socjalistycznymi osiedlami

Sercem miasta jest Plac Zjednoczenia (Piața Unirii), wokół którego stoją ogromne gmachy secesyjnego Pałacu Braunsteina (Palatul Braunstein), Hotelu Traian (zaprojektowanego przez francuskiego architekta Gustave’a Eiffela) czy pamiętający czasy socjalistyczne budynek Hotelu Unirea. Na samym placu znajduje sie okazały pomnik księcia Aleksandra Jana Cuzy twórcy współczesnej Rumunii (zjednoczył księstwa Mołdawii i Wołoszczyzny)

Co roku 24 stycznia czyli w rocznice zjednoczenia Księstw Mołdawii i Wołoszczyzny i wyboru na władcę księcia Cuzy na Placu Unirii gromadzą się tysiące Rumunów świętując, tańcząc i śpiewając piosenkę „Hora Unirii”. Jest to legendarny utwór poetycki, napisany przez rumuńskiego poetę Vasile Alecsandriego, podkreślający dumę i jedność narodową Rumunów połączony z rumuńskim tańcem ludowym hora (wykonywanym w zamkniętym kręgu)

Od Piata Unirii do Piata Palat rozciąga się jedna z najważniejszych ulic miasta czyli bulwar Śtefana Wielkiego (Bulevardul Stefan Cel Mare si Sfint) przy którym stoi wiele efektownych budynków, w tym najważniejsze zabytki miasta

Idąc bulwarem po lewej stronie za rozległym parkiem stoi okazały gmach Teatru Narodowego im. Vasile Alecsandriego (Teatrul Național Vasile Alecsandri), będący pierwszym Teatrem Narodowym w Rumunii

Wzdłuż bulwaru po prawej stronie znajduje się ciąg zabytkowych kościołów, cerkwi i klasztorów – bogato zdobionych i otoczonych bujnymi ogrodami

Największą ze świątyń jest Katedra Metropolitalna (Catedrala Mitropolitană din Iași), która posiada bardzo burzliwą historie. Budowę rozpoczęto w 1833 roku, jednak w wyniku zmian w rumuńskim kościele prace najpierw wstrzymano, a niedługo potem niedokończony budynek z racji popełnionych błędów konstrukcyjnych (problem z wytrzymałością środkowego sklepienia) zawalił się. Kościół popadł w ruinę i dopiero w 1880 roku powstał zmodyfikowany projekt i budowę udało sie dokończyć (katedrę konsekrowano w 1887 roku)

Barokową świątynię nazywaną „Matką mołdawskich kościołów” charakteryzuje biała fasada i cztery potężne, narożne wieże. Wewnątrz znajdują się relikwie św. Paraskewy (patronki kościoła). Co roku 14 października kościół prawosławny czci pamięć św. Paraskewy, a Jassy stają się celem pielgrzymek dla setek tysięcy Rumunów

Katedra jest częścią większego Kompleksu Metropolitalnego (nazywanego Mołdawską Jerozolimą), na terenie którego znajdują się także kościół św. Jerzego (Stara Katedra Metropolitalna), Muzeum Metropolitalne, Biblioteka Metropolitalna Dumitru Stăniloae, księgarnia, kancelaria i dom klasztorny. Kompleks stanowi dom kościoła prawosławnego Jassów

Nieco dalej stoi perła architektury sakralnej Jassów czyli Klasztor Trzech Hierarchów (Mănăstirea Sfinții Trei Ierarhi), którego fasada jest całkowicie pokryta kamiennymi rzeźbami

Nad jednymi z drzwi wejściowych znajduje się inskrypcja fundatora Vasiliego Lupu: „z woli Ojca, z pomocą Syna i z pomocą Ducha Świętego, oto ja, sługa Pana Boga i naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa oraz czciciel Trójcy Świętej, Io Wasilie Wojewoda, z miłosierdzia Boga, Pana Mołdawii, z naszą Panią Tudoszą i z dziećmi, które dał Bóg: Janem Wojewodą, Marią i Rucsandrą, zbudowałem tę świętą modlitwę w imię Trzech Świętych Hierarchów: Bazylego Wielkiego, Grzegorza Teologa i Jana Chryzostoma. Została ona poświęcona ręką arcybiskupa Warłaama 6 maja 7147 roku” (chodzi o dzień 6 maja 1639 roku)

Według dawnych podań kiedyś monaster pokryty był złotem, ale podczas najazdu wojsk tureckich cerkiew spalono, aby stopić i zrabować cenny kruszec

Obecna zewnętrzna elewacja świątyni sprawia wrażenie jakby była opleciona kamienną koronką złożoną z najróżniejszych wzorów geometrycznych, roślinnych oraz ornamentyki gruzińskiej, ormiańskiej, rosyjskiej czy bizantyjskiej

Wnętrza kościoła zdobią liczne freski i ikony. Znajdują się tam także nagrobki fundatora klasztoru Vasiliego Lupu oraz księcia Aleksandra Jana Cuzy

Kiedyś w klasztorze Trzech Hierarchów istniała… drukarnia wydająca pierwsze w historii książki w języku rumuńskim, z kolei dziś w tzw. Sali Gotyckiej urządzono muzeum sztuki sakralnej

W panoramie Jassów dominuje stojący na placu Ștefan cel Mare și Sfânt (Piata Palat) ogromny gmach neogotyckiego Pałacu Kultury (Palatul Culturii)

Kiedyś monumentalny obiekt pełnił funkcje administracyjne, dziś w jego wnętrzach mieści się kilka niezależnych placówek muzealnych tworzących Kompleks Muzeów Narodowych „Mołdawia” (Complexul Muzeal Național „Moldova”)

Przed pałacem stoi okazały pomnik konny Stefana Wielkiego, a nieco dalej najstarszy z budynków sakralnych Jassów czyli Kościół Książęcy Świętego Mikołaja (Biserica Sfântul Nicolae Domnesc) z 1492 roku oraz mała kamienica z charakterystycznymi arkadami czyli Dom Dosoftei (Casa Dosoftei), w którym kiedyś znajdowała się drukarnia metropolity mołdawskiego, a obecnie mieści się tutaj muzeum prezentujące stare książki, rękopisy i sprzęt drukarski

Na tyłach pałacu rozciąga się rozległy park z licznymi alejkami spacerowymi, dużym stawem i efektownym kompleksem fontann

Wśród obiektów muzealnych Jassów należy wymienić także otwarty w 1918 roku Dom Pamięci Iona Creangă (wybitnego rumuńskiego pisarza), będący pierwszym muzeum literackim w Rumunii

W Jassach jest dużo terenów zielonych, a za lokalny symbol uznawana jest lipa. Dużo tych drzew rośnie na terenie miasta, a najsłynniejsza jest rosnąca w Parku Copou ponad 500-letnia Lipa Eminescu (Teiul lui Eminescu), pod która swe wiersze pisał rumuński poeta romantyczny Mihai Eminescu