- Kotor jest malowniczo położony przy najpiękniejszej zatoce Czarnogóry (Boka Kotorska) i otoczony z trzech stron masywami górskimi
- Z racji atrakcyjnego i strategicznego położenia na przestrzeni wieków miasto było wielokrotnie najeżdżane i zarządzane przez okoliczne ludy i państwa
- W czasie panowania bizantyjskiego miasto było jedną z najważniejszych twierdz obronnych i dla wzmocnienia jego pozycji zdecydowano o budowie w 535 roku fortecy na wzgórzach ponad miastem
- W czasie panowania serbskiej dynastii Nemaniczów nastąpił rozkwit portu i miasta, zmieniono też nazwę i po raz pierwszy na mapach i zapiskach historycznych pojawił się Kotor
- Typowa średniowieczna zabudowa starego miasta i długie, kamienne mury obronne ciągnące się od wzgórza, aż do zatoki to pozostałość po Wenecjanach, którzy rządzili miastem przez prawie cztery stulecia
- Mimo licznych trzęsień ziemi jakie nawiedzały miasto do dziś przetrwała jego starówka pełna krętych, brukowanych uliczek, placów i licznych obiektów sakralnych
- Właśnie po jednym z silnych trzęsień ziemi na Bałkanach (w 1979 roku) zdecydowano się dodatkowo chronić średniowieczne dziedzictwo Kotoru i wpisać go na listę światowego dziedzictwa UNESCO
- Stare Miasto w Kotorze uważane jest za jedną z najlepiej zachowanych średniowiecznych osad miejskich na obszarze basenu Morza Śródziemnego
- Patrząc na panoramę miasta uwagę zwracają potężne średniowieczne mury miejskie, będące unikalnym przykładem architektury fortyfikacyjnej w Europie (długość murów sięga ponad 4,5 km)
- Na teren Starego Miasta prowadzą trzy główne bramy miejskie. Najstarsza pochodząca z IX wieku Brama Południowa (Južna Vrata lub Vrata od Gurdića), prowadząca do miasta od strony rzeki Scurda Brama Północna (Sjeverna Vrata) oraz główna brama miasta XV-wieczna Brama Morska (Morska Vrata)
- Co ciekawe dawniej brzeg zatoki przebiegał zaraz obok Bramy Morskiej. W czasie silnych wiatrów fale uderzały we wrota bramy (stąd jej nazwa), a dojście do niej odbywało się bezpośrednio z pokładów statków. Współcześnie główna brama jest miejscem symbolicznym dla Czarnogórców – wykuto na niej napis „Tuđe nećemo, svoje ne damo” czyli „Obcego nie chcemy, swojego nie oddamy” oraz umieszczono datę 21 listopad 1944 rok czyli dzień wyzwolenia miasta spod hitlerowskiego reżimu
- Po przejściu przez główną bramę miejską docieramy na Plac Broni (Trg od Oružja) – główny plac miasta, na którym stoi wieża zegarowa z XVI wieku, a przed nią znajduje się średniowieczny pręgierz
- Kotor słynie z licznych pałaców bogato zdobionych romańskimi i barokowymi detalami. Na fasadach budynków zachowały się herby zamożnych rodzin, do których należały kamienne pałace
- Przy wspomnianym placu Broni stoi gmach Pałacu Książęcego z charakterystycznym długim balkonem wspartym na renesansowych podporach. Pałac z jednej strony połączony jest z wieżą strażniczą, a z drugiej z budynkiem dawnego Pałacu Rady Miejskiej, przekształconego w czasie okupacji napoleońskiej w Teatr Francuski. Z drugiej strony placu stoi Pałac Bizanti z XVII wieku
- Na Placu Mącznym (Trg od Brašna), którego nazwa pochodzi od… handlarzy mąki, w dawnych czasach znajdował targ, a plac otaczały spichlerze i magazyny. Obecnie na placu naprzeciwko siebie stoją Pałac Buciów (Palata Buća) oraz Pałac Pimów (Palata Pima)
- Na Placu św. Tryfona stoi gotycki Pałac Drago (Palata Drago) z XV wieku z elementami dekoracyjnymi w postaci smoków, z kolei w pobliżu Bramy Północnej, na małym placu (Trg od Drva) stoi Pałac Grubonja z charakterystycznym, rzeźbionym herbem starej apteki
- W obrębie kotorskiej starówki zachowała się duża ilość zabytków w tym prawosławne cerkwie i katolickie kościoły
- Na Placu św. Łukasza (Trg sv. Luke), często nazywanym także Placem Cerkwi znajdują się Cerkiew Świętego Łukasza (Crkva Svetog Luke) oraz Cerkiew Świętego Mikołaja (Crkva Svetog Nikole)
- Pochodząca z XII wieku Cerkiew Świętego Łukasza jako jedyna budowla sakralna nie ucierpiała w czasie trzęsienia ziemi w 1979 roku. Wewnątrz znajdują się dwa ołtarze katolicki i prawosławny, a podłoga wyłożona jest płytami grobowymi zmarłych mieszkańców Kotoru (do lat 30-tych XIX wieku pochówki odbywały się w samym kościele)
- Cerkiew Świętego Mikołaja, w fasadzie której znajdują się charakterystyczne dwie dzwonnice przykryte kopułami, we wnętrzu posiada piękny ikonostas i bogatą kolekcję ikon w tym czczona przez Serbów Trójręka Ikona Matki Bożej (Trojeručica)
- Za symbol miasta uważana jest Katedra Świętego Tryfona (Katedrala Svetog Tripuna) – patrona miasta, pochodząca z 1166 roku. Kolejne trzęsienia ziemi wpłynęły na wygląd kościoła. Jej fasada składa się z dwóch potężnych dzwonnic połączonych tarasem i efektownej rozety. Z racji braku funduszy w momencie budowy, lewa dzwonnica jest… niższa od prawej o około 2 metry
- Stare miasto w Kotorze oprócz pałaców i budynków sakralnych to także liczne schody, stylowe łuki i bramy oraz kamienne domy ozdobione średniowiecznymi detalami takimi jak postacie lwów, smoków, węży, czy dawne sentencje wykute na kamiennych murach
- Kotor wielu osobom może kojarzyć się z… kotami, jednak w rzeczywistości nazwa wywodzi się od starożytnego słowa katareo oznaczającego „gorąco”
- Jednak koty w Kotorze znajdziemy prawie wszędzie. Spacerując uliczkami starówki można zobaczyć „mruczki” wylegujące się na ławkach, witrynach sklepowych czy parapetach. W mieście jest nawet Muzeum Kotów pełne kocich figurek, pocztówek, obrazów, książek, medali czy magnesów – oczywiście wszystko w kocim anturażu
- Innym znanym muzeum w mieście jest Muzeum Morskie mieszczące się w Pałacu Grgurina (Palata Grgurina). Wewnątrz przygotowano ekspozycję o tematyce marinistycznej. Na wystawach można zobaczyć modele statków, stare mapy, kompasy oraz liczne obrazy oraz archiwalne fotografie związane z żeglugą w Zatoce Kotorskiej i na Morzu Adriatyckim. Na placu obok muzeum stoi studnia Karampana, kiedyś jedyne ujęcie czystej wody w mieście
- Kiedyś Kotor uważany był za miasto kupców i sławnych żeglarzy. Do dziś spacerując wzdłuż zatoki można podziwiać kamienne domy marynarzy i pałace kapitańskie
- Za murami starówki rozpoczyna się szlak, a właściwie kamienne serpentyny prowadzące do leżącej na Samotnym Wzgórzu na wysokości 260 m n.p.m. – Twierdzy św. Jana (Tvrdjava Sv. Ivan)
- Przy szlaku stoi wtopiony w mury obronne Kościół Matki Boskiej Uzdrowienia Chorych zwany także Kościołem Matki Bożej od Zdrowia (Crkva Gospa od Zdravlja) z 1518 roku. Jest to kościoł wotywny wzniesiony jako dowód wdzięczności za ocalenie od epidemii dżumy
- Z górującej nad miastem fortecy rozciąga się niesamowity widok na miasto, jego czerwone dachy i strzeliste wieże kościołów oraz przede wszystkim fantastyczna panorama na całą Zatokę Kotorską
- Jeszcze szersza panorama na Bokę Kotorską i otaczające ją pasma górskie roztacza się z punktów widokowych ulokowanych wzdłuż historycznej drogi łączącej Kotor z Cetynią. Zatoka wciśnięta pomiędzy potężne masywy górskie bywa nazywana najbardziej wysuniętym na południe fiordem w Europie
- Kotor jest jednym z niewielu miast na świecie dwukrotnie wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wspomniany wcześniej wpis z 1979 roku obejmował zarówno Stare Miasto w Kotorze, jak i inne miejscowości leżące w wewnętrznej części Zatoki Kotorskiej (Przyrodniczy i Kulturowo-Historyczny Region Kotoru). Dodatkowo w 2017 roku fortyfikacje Kotoru ponownie trafiły na listę dziedzictwa jako przykład weneckich twierdz obronnych z przełomu XVI i XVII wieku
