Wielka Nieszawka

  • W Wielkiej Nieszawce znajduje się muzeum na wolnym powietrzu dokumentujące historię osadników olenderskich

  • Olendrzy byli przybyszami z terenów Niderlandów i Fryzji, którzy uciekli ze swych macierzystych terenów ze względu na prześladowania religijne (głównie byli to menonici i ewangelicy)

  • Menonici znani byli ze swoich surowych obyczajów. Żyli w gminach wyznaniowych, odrzucali hierarchie kościelne oraz uznawali tylko dwa sakramenty: chrzest (tylko dla osób dorosłych) i eucharystię. Ponadto holenderscy protestanci byli przeciwni wojnom i obowiązkowi służby wojskowej, nie używali broni, odrzucali karę śmierci, mieli negatywny stosunek do tytoniu i alkoholu

  • Olendrów cechowała skromność i pracowitość. Co ważne z racji pochodzenia znali zasady melioracji. Zasiedlali podmokłe połacie łąk, budowali rowy, groble i kanały odwadniające sadząc wzdłuż nich pasy drzew. Swoje gospodarstwa budowali na tzw. terpie czyli sztucznie usypanym wzniesieniu chroniącym budynki przed zalaniem

  • Pierwsi osadnicy pojawili się na Żuławach już w połowie XVI wieku i zaczęli zasiedlać nieużytki i tereny zalewowe wzdłuż Wisły począwszy od Żuław, przez Kujawy aż po część Mazowsza

  • Na terenie niewielkiej wsi Wielka Nieszawka w otoczeniu pól uprawnych, łąki i sadów utworzono skansen, w którym ukazano życie olenderskiej wsi z przełomu XIX i XX wieku. Na kilku hektarach ulokowano budynki mieszkalne i gospodarcze przeniesione z terenów Doliny Dolnej Wisły

  • Inną przesłanką do lokalizacji skansenu w tym miejscu było istnienie cmentarza, na którym pochowano wielu menonitów i luteran (najstarsze nagrobki pochodzą z XVIII wieku). Dziś wokół starej nekropolii rosną wiekowe dęby i klony, a obok urządzono lapidarium gdzie przeniesiono zabytkowe nagrobki z innych lokalnych cmentarzy menonickich

  • Spacerując po skansenie można przenieść się do świata Olendrów, poznać nie tylko ich kulturę i zwyczaje ale także odkryć specyfikę pracy osadników na nadwiślańskich, podmokłych ziemiach

  • Aby odwzorować klimat olenderskiej wsi na teren skansenu przeniesiono trzy pełne zagrody pochodzące z Gutowa, Niedźwiedzia i Kaniczek. Olendrzy trudnili się uprawą ziemi oraz hodowlą bydła, a ich gospodarstwa były dostosowane do tych potrzeb, mieszcząc w jednym budynku zarówno część mieszkalną, jak i inwentarską

  • Zagroda z Kaniczek pochodzi z 1757 roku, a w skład zabudowań gospodarczych wchodzą także: stodoła z Wielkiego Wełcza z 1841 roku, spichlerz z Wielkiego Zajączkowa z początku XIX wieku oraz dom dla pracowników rolnych z Mątowskich Pastwisk z 1827 roku

  • Na wspomnianym wcześniej sztucznym terpie chroniącym przed powodzią, posadowiona jest pochodząca z końcówki XVIII wieku Zagroda z Niedźwiedzia. Gospodarstwo otoczone jest ogrodem i rozległym sadem

  • We wnętrzu pochodzącej z przełomu XVIII i XIX wieku Zagrody z Gutowa możemy zobaczyć malowane belki podsufitowe ozdobione cytatami z Biblii luterańskiej

  • Wnętrza wszystkich domostw w skansenie są jasne (duża ilość okien) i bogato urządzone. Co ciekawe ze względu na zagrożenie nagłym zalaniem, sypialnie często urządzano na poddaszach. W poszczególnych chatach doskonale odwzorowano warunki życia protestanckich rodzin z przełomu XIX i XX wieku

  • Olenderski Park Etnograficzny w Wielkiej Nieszawce jest oddziałem Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu